“Zichtbare voorouders” Begravingen onder heuvels vanaf de Neanderthalers tot in de vroege Middeleeuwen

 
 
Mensen begraven hun overleden voorouders al duizenden jaren. Neandertalers deden dat ruim 60.000 jaar geleden al. Zolang mensen nog rondzwierven als jagers en verzamelaars waren er geen vaste plekken voor hun dierbaren. Ze werden bijvoorbeeld in holen en grotten begraven. We weten meer over begrafenispraktijken vanaf het moment dat de jagers overgingen op landbouw en veeteelt. begraven7
In West-Europa is dat ongeveer 7500 jaar geleden. Wat als eerste opvalt is dat men de overledenen niet "kwijt" wilde, maar dicht in de buurt. En ten tweede dat de plek waar zij waren bijgezet echte markeringen in het landschap waren. Niet alleen stam-, familie- en gezinsleden mochten weten waar hun voorgeslacht lag begraven, neen, iedereen mocht het weten. Die eer viel natuurlijk vooral vooraanstaande en/of belangrijke personen te beurt, want we kennen te weinig graven om daar elke overledene een plekje ion te geven.
Zo'n graf werd vanaf de eerste boeren opvallend vaak aangeduid door een heuvel die boven de begraving was opgeworpen. En om het geheel nog meer te accentueren werd die heuvel op een in het oog vallende plaats neergezet. Vaak op de ogenschijnlijke top van een heuvel. Als deze er niet was, dan werd een kunstmatig heuveltje gecreëerd. De constructie van het graf varieerde al naargelang tijd, regio en voorhanden materialen.
In Noord-Nederland was het geraamte van de grafkamer opgebouwd uit grote zwerfkeien, in Bretagne, Groot-Brittannië en Ierland door het opeenhopen van tienduizenden stenen en elders door het opwerpen van zand- of kleilichamen.
In sommige gevallen is vastgesteld dat ze langs prehistorische wegen lagen. Deze graven konden in lengte en breedte enorm variëren. Ook bij de vergevorderde boeren uit de bronstijd was dat zo, al werden de graven soms wel wat kleiner om dat de crematies in zwang kwamen en kwamen ze meer in groepjes te liggen. Maar de hoofd-kenmerken: ligging en zichtbaarheid, bleven intact. Allengs werden er ook rijkere giften mee in het graf gegeven. Dat bereikte zijn hoogtepunt in de laatste eeuwen voor onze jaartelling toen reusachtige grafheuvels werden opgeworpen met complete houten grafkamers erin, voorzien van alle gemakken voor de begravene tijdens zijn reis naar het hiernamaals.
begraven5Ook de Romeinen begroeven hun crematies vaak onder grafheuvels, maar zij kenden ook andere vormen, zoals grafpijlers en sarcofagen. Toen de Germanen hier in de vijfde eeuw het roer weer overnamen, keerden zij terug naar de lijkbegravingen onder grafheuvels. Heel vaak werden de dierbaren in uitgeholde boomstamkisten of getimmerde houten kisten begraven. En ook nu, net al duizenden jaren eerder, toonden de grafgiften en de aandacht die men aan de begrafenissen gaf hoe het met de sociale status van de overledene gesteld was. Gelukkig voor ons gaan de meeste grafgiften niet verloren en kunnen op basis daarvan iets zeggen over hen.
Zelfs Karel de Grote liet zich op zo'n klassieke wijze begraven, in een oude Romeinse sarcofaag nota bene. Die sarcofaag werd niet meer, zoals voorheen, onder een grafheuvel geplaatst, maar in een kerk.
Met de begravingen in kerken en op kerkhoven verdwenen niet alleen de grafgiften, maar ook de grafheuvels. Deze 'heidense' vorm van begraven had nu afgedaan. Een nieuwe, christelijke, tijd was aangebroken.
 
Dia’s uit het archief van Johan Hendriks.
begraven0001
begraven0002
begraven0003
begraven0004
begraven0005
begraven0006
begraven0007
begraven0008
begraven0009
begraven0010
begraven0011
begraven0012
begraven0013
begraven0014
begraven1
begraven2
begraven3
begraven4
begraven5
begraven6
begraven7
Binck De Kiek
01/22 
start stop bwd fwd


 

Heemkundekring
"Carel de Roy"

Gevestigd in: 
Oudheidkundig 
         Streekmuseum.

Postadres:
Baarleseweg 15,
5131 BA Alphen N.B.



Oudheidkundig
Streekmuseum

Bezoek- en postadres:
Baarleseweg 1,

5131 BA Alphen N.B.

streekmuseumalphen.nl/

Facebook

Wilt u op de hoogte blijven van de activiteiten van de Heemkundekring, klik dan op de "Vind ik leuk" knop.