Lezing St Elisabethsvloed

 

Sint Elisabethsvloed, 1421.

Een lezing van Johan Hendriks bij heemkundekring Carel de Roy in Alphen.

Op maandag 25 november a.s. komt Johan Hendriks uit Tilburg om 20.00 uur naar zaal Den Brouwer om de Sint Elisabethsvloed van 1421 uit onze herinnering naar boven te halen.johanhendriks

17 november, de bewuste dag van die vloed, was er een reusachtige zuidwesterstorm en ook nog springtij. Een geweldige watermassa deed de dijken doorbreken; te vergelijken misschien met de watersnoodramp in Zeeland e.o., 60 jaar geleden.

Drs. Johan Hendriks (1954) studeerde MO-Geschiedenis in Tilburg en Archeologie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werkte na zijn leraarschap aan het Molleninstituut te Tilburg als stadsarcheoloog van Dordrecht en als hoofd van het bureau Cultureel Erfgoed van Breda. Hij is voorzitter van de stichting Monumentenfederatie Noord-Brabant en van de stichting Monumentenprijs Noord-Brabant. Hij is sinds 2011 Hovo-docent. Zijn publicaties betreffen de kastelen in Noord-Brabant, de archeologie van het Land van Heusden en Altena, Dordrecht en Breda, de Romeinse tijd, de Vroege Middeleeuwen en de Sint-Elisabethsvloeden van 1421-1424.

 

In het kort alvast wat informatie over die ramp.

"17 november was in de middeleeuwen de naamdag van de heilige Elisabeth van Hongarije. In het jaar 1421 begon op die dag een reusachtige zuidwesterstorm en omdat het ook nog springtij was braken enkele dijken in het westen van Nederland door. Sindsdien kennen we deze ramp onder de naam Sint Elisabethsvloed. Er is al veel over geschreven, over hoe de Groote of Zuidhollandse Waard er vóór 1421 uitzag en hoe de aanwassen en bedijkingen uiteindelijk hebben gezorgd voor het ontstaan van het nieuwe land in het westen en het oosten. Er ontstond een nieuw centraal gelegen natuurgebied dat we nu kennen als de Biesbosch. In de loop der eeuwen is er heel wat gesold met de feitelijke omstandigheden. Zo zou er sprake van één grote vloedgolf, die in één nacht maar liefst 72 kerkdorpen zou hebben laten verdrinken, waarbij slechts de torenspitsen boven water uitstaken en er tot wel 100.000 doden te betreuren waren. Geen wonder dat deze vloed onlangs nog werd gerekend tot één van de 'beslissende momenten uit de Nederlandse geschiedenis'. Intussen is dat beeld al wel bijgesteld, maar nog niemand heeft zich afgevraagd wat er daadwerkelijk gebeurde in die bewuste nacht. Aan de hand van tien archeologische onderzoeken op het Eiland van Dordrecht en in het Land van Heusden en Altena wordt getracht juist op die vraag een antwoord te formuleren. Op sommige plaatsen worden de resultaten daarvan vergeleken met bekende, min of meer eigentijdse, bronnen. Dan blijkt de situatie toch een tikkeltje anders te zijn als het gaat over 1421. De dijkdoorbraak bij Wilnis in de zomer van 2003, waarbij na een hete en droge periode een veendijk instortte, was er de reden van om ook eens naar de Sint Elisabethsvloed van 1424 te kijken. Plotseling viel een groot aantal puzzelstukjes samen. De conclusie is dat de vloed van 1421 de aanzet heeft gegeven, maar die van 1424 de meest beslissende moet zijn geweest. Hoe dat in elkaar zit wordt op deze avond voor u uit de doeken gedaan."

 

Als u belangstelling hebt voor dit verhaal over het ontstaan van de Biesbosch, kom dan maandag 25 nonember naar Alphen.
Ook als je geen lid bent van hkk. Carel de Roy, ben je toch van harte welkom (voor slechts € 2,00).

Tot maandag 25 november, Toon, vz.

 

Heemkundekring
"Carel de Roy"

Gevestigd in: 
Oudheidkundig 
         Streekmuseum.

Postadres:
Baarleseweg 15,
5131 BA Alphen N.B.



Oudheidkundig
Streekmuseum

Bezoek- en postadres:
Baarleseweg 1,

5131 BA Alphen N.B.

streekmuseumalphen.nl/

Facebook

Wilt u op de hoogte blijven van de activiteiten van de Heemkundekring, klik dan op de "Vind ik leuk" knop.